Η σύσταση οριζοντίων/ καθέτων ιδιοκτησιών αποτελεί μία
συμβολαιογραφική πράξη με την οποία οι ιδιοκτήτες – οικοπεδούχοι
ρυθμίζουν νομικά τη διαίρεση μιας οικοδομής σε αυτοτελείς και ανεξάρτητες
ιδιοκτησίες.
Κατά τη σύσταση αυτή, οι ιδιοκτήτες του οικοπέδου επί του οποίου βρίσκεται η
υλοποιημένη ή μελλοντική οικοδομή:
1) περιγράφουν τα τμήματα του γεωτεμαχίου, τις κάθετες ιδιοκτησίες,
που θα διαιρεθούν
2) την οικοδομή που έχει ανεγερθεί ή πρόκειται να ανεγερθεί στο
οικόπεδο,
3) καθορίζουν τους ορόφους από τους οποίους θα αποτελείται,
4) προσδιορίζουν τις αυτοτελείς και ανεξάρτητες οριζόντιες
ιδιοκτησίες,
5) καθώς και τους ιδιόχρηστους, κοινόχρηστους και κοινόκτητους
χώρους, τα πράγματα και τις εγκαταστάσεις που περιλαμβάνονται
στην οικοδομή.
Η πράξη αυτή συντάσσεται ενώπιον συμβολαιογράφου και αποτελεί τη
βασική νομική βάση (τη «ραχοκοκαλιά») για όλες τις επόμενες
συμβολαιογραφικές μεταβιβάσεις.
Η σύσταση οριζοντίων ιδιοκτησιών διέπεται από:
1) τον Νόμο 3741/1929,
2) τα άρθρα 1002 και 1117 του Αστικού Κώδικα, και
3) το Νομοθετικό Διάταγμα 1024/1971,
τα οποία καθορίζουν το θεσμικό πλαίσιο της οριζόντιας ιδιοκτησίας
στην Ελλάδα.
Με τη σύσταση αυτή γεννώνται οι αυτοτελείς ιδιοκτησίες και
οριοθετούνται νομικά οι ιδιόχρηστοι, κοινόχρηστοι και κοινόκτητοι χώροι της
οικοδομής. Από τη στιγμή της καταχώρισης της πράξης στο
Υποθηκοφυλακείο ή Κτηματολογικό Γραφείο, οι οριζόντιες ιδιοκτησίες

αποκτούν αυτοτελή νομική υπόσταση και μπορούν να αποτελέσουν
αντικείμενο μεταβίβασης, υποθήκευσης ή άλλης δικαιοπραξίας.

Η συνένωση και ανταλλαγή ακινήτων αποτελούν πράξεις, οι οποίες μεν
σπανιότερα απαντώνται στην πράξη αντιμετωπίζονται δε με
αποτελεσματικότητα από το Συμβολαιογραφείο όταν αυτό απαιτείται από την
ειδική θέση των ακινήτων, τα ακριβή δεδομένα του ακινήτου, τις περιστάσεις
τη θέση αυτού και το ιδιοκτησιακό καθεστώς.

Με την πράξη αυτή εφόσον έχουν συσταθεί οι αυτοτελείς ιδιοκτησίες και
οριοθετηθούν νομικά οι ιδιόχρηστοι, κοινόχρηστοι και κοινόκτητοι χώροι της
οικοδομής μπορούν με το ίδιο και το αυτό συμβολαιογραφικό έγγραφο να
αποτελέσουν αντικείμενο διανομής οι επιμέρους αυτοτελείς ιδιοκτησίες. Το
όχημα αυτό επιλέγεται υπό αυστηρές προϋποθέσεις και μόνο για
συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Η τροποποίηση σύστασης οριζόντιων ή κάθετων ιδιοκτησιών απαιτείται υπό
προϋποθέσεις, που ορίζονται εκ του νόμου, όταν μεταβάλλονται λ.χ. οι
επιφάνειες, η χρήση, τα όρια, το περίγραμμα των ιδιοκτησιών ή τα ποσοστά
συνιδιοκτησίας των υφιστάμενων ιδιοκτησιών, είτε λόγω αλλαγών στο ακίνητο
και υπαγωγής αυθαιρεσιών στον Νόμο είτε κατόπιν έκδοσης νέων αδειών ή
απλής διαφορετικής συμφωνίας των ιδιοκτητών. Με την πράξη αυτή
εναρμονίζεται η ιδιοκτησιακή με την πραγματική κατάσταση ενός ακινήτου.

Πρόκειται για μία συλλογική σύμβαση, η οποία συντάσσεται με
συμβολαιογραφικό έγγραφο, το οποίο ρυθμίζει τις σχέσεις μεταξύ των
συνιδιοκτητών των οριζοντίων ή καθέτων ιδιοκτησιών και καταχωρίζεται στο
κατά τόπον αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο. Με την κατάρτισή του
κανονισμού καθορίζονται οι όροι συνύπαρξης, οι κανόνες λειτουργίας των
κοινόχρηστων χώρων και εγκαταστάσεων, καθώς και τα δικαιώματα και οι
υποχρεώσεις των συνιδιοκτητών.
Μετά την καταχώριση του κανονισμού οι περιορισμοί και οι ρυθμίσεις, που
αυτός περιλαμβάνει καθίστανται δεσμευτικοί για όλους τους ιδιοκτήτες, είτε
πρόκειται για τους αρχικούς συμβαλλομένους είτε για τους ειδικούς ή/και
καθολικούς διαδόχους αυτών.

Η αποδοχή κληρονομίας είναι η πράξη με την οποία ο κληρονόμος
αποδέχεται την κληρονομική περιουσία του κληρονομούμενου, είτε καθολικά
είτε κατά μερίδιο. Για τα ακίνητα πέραν της υποβολής δήλωσης φόρου
κληρονομίας υπογράφεται πράξη αποδοχής των κληρονομιαίων ακινήτων
ενώπιον της Συμβολαιογράφου αφού πρώτα ελεγχθεί το εν λόγω κληρονομικό
δικαίωμα από πλευράς ουσιαστικού δικαίου, η οποία προβαίνει στον
υπολογισμό της αντικειμενικής αξίας αυτών, της υπόδειξης οδηγιών ορθής
δήλωσης αυτών στο Ε9 και ενσωματώνει την ορθή περιγραφή των ακινήτων

στη συμβολαιογραφική πράξη, η οποία πρέπει και να καταχωρείται στο κατά
τόπον αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο.